1. Anasayfa
  2. İTA.8.2. Ünite (DN)

Amasya Genelgesi Ders Notu 22 Haziran 1919

Amasya Genelgesi Ders Notu 22 Haziran 1919
http://www.amasya.gov.tr/sarayduzu-kisla-binasi
1

Amasya Genelgesi Ders Notu 22 Haziran 1919

Kim tarafından Hazırlanmıştır:

Amasya Genelgesi Mustafa Kemal tarafından hazırlanmıştır.

Kimler tarafından onaylanmıştır?

  • Rauf (Orbay) Bey,
  • Refet (Bele) Bey,
  • Ali Fuat (Cebesoy) Paşa,
  • Kazım Karabekir Paşa (Erzurum’daki 15. Kolordu Komutanı)
  • Cemal Paşa (Konya’daki Ordu Müfettişi)

Bir Soru, Bir Cevap

Havza Genelgesi sadece Mustafa Kemal tarafından yayınlanmıştı. Peki Mustafa Kemal Amasya Genelgesi’ni neden farklı kişilerin de onaylamasını istemiştir?

Çünkü; Mustafa Kemal bireyselliğe son vermeyi, halk üzerindeki etkisini artırmayı ve geçerliliğinin devam etmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Amasya Genelgesi’nin Amacı:

  • Milli Mücadele’yi kişisel ve bölgesel olmaktan kurtarıp halka mal etmek,
  • Direniş cemiyetlerini tek bir çatı altında birleştirmek için Sivas’ta ulusal bir kongre toplanmasını sağlamaktır

Maddeleri :

  1. Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir.
  2. İstanbul Hükümeti ve Padişah, üzerlerine düşen görev ve sorumluluğun gereklerini yerine getirememektedir. Bu durum, milletimizi yok olmuş gibi göstermektedir

İki Maddenin Ortak yorumu:

  • Milli Mücadele’nin amacı, gerekçesi belirtilmiştir (Niçin yapıyoruz?)
  1. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. (Nasıl başaracağız?)

Yorumlar:

  • Milli Mücadele’nin yöntemi yani nasıl yapılacağı belirtilmiştir.
  • Açıkça olmasa da ulusal egemenlikten ilk defa bahsedilmiştir. Yani yönetim (rejim) şeklinin değişeceğini göstermiştir.
  1. Milletin sesini dünyaya duyurmak için her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurulun oluşturulması gerekmektedir.

Yorum:

  • Kurtuluş Savaşı kurumsallaştırılmak istenmiştir
  • Ulusal örgütlenmenin ve hükümetin görevini üstlenecek olan bir Temsil Heyeti (Kurulu)’nin oluşturulması fikri ilk defa ortaya atılmıştır.

NOT: İlk kez Erzurum Kongresi’nde “Temsil Heyeti” adıyla bölgesel bir kurul oluşturulmuştur. Bu kurul Sivas Kongresi’nde tüm yurdu temsil eder hale getirilmiştir

  1. Anadolu’nun en güvenilir yeri olan Sivas’ta, milli bir kongrenin toplanması gerekmektedir.
  2. Bu kongreye her ilden, milletin güvenini kazanmış üçer delege katılacaktır.
  3. Bu delegeler Müdafaa-i Hukuk, Redd-i İlhak Cemiyetleri ve belediyeler tarafından seçilecektir.

Yorum: Milli mücadeleyi destekleyen kişilerin seçilmesini sağlamak amaçlanmıştır.

  1. Bu mesele milli bir sır olarak gizlenmeli ve gerekirse delegeler, yolculukları sırasında değişik isimler ve güzergâhlar kullanmalıdır

Yorum: İstanbul Hükümeti’nden, İtilaf Devletleri’nden ve azınlıklardan durumu gizlemek ve onların kongreyi engelleme girişiminde bulunmalarını engellemek amaçlanmıştır.

  1. Erzurum’da toplanacak olan kongreye katılacak delegeler, dağılmadan Sivas’a gelerek buradaki kongreye de katılacaklardır.
  2. Ordular kesinlikle dağıtılmayacak, askeri ve sivil yöneticiler, görevlerini terk ve teslim etmeyeceklerdir.

Yorum:

  • İlk defa Mondros Mütarekesi’ne, İtilaf Devletleri’ne ve İstanbul yönetimine açıkça karşı çıkılmıştır.
  • Gerektiğinde silahlı ve topyekûn bir mücadelenin yapılabileceğinin işaretleri verilmiştir.

DİKKAT EDELİM: Amasya Genelgesi’nin yayınlanması üzerine İtilaf Devletleri İstanbul Hükümeti’ne baskı yapmış ve Mustafa Kemal İstanbul’a çağrılmıştı. (2. Çağırılış)

  • Bu gelişme üzerine Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişliğinden ve çok sevdiği askerlik mesleğinden istifa ettiğini, İstanbul’a dönmeyeceğini ve Anadolu’da mücadeleyi sürdüreceğini bildirmiştir.

Amasya Genelgesi’nin Önemi Nedir?

  • Kurtuluş Savaşı’nın amacı, gerekçesi ve yöntemi ilk kez bu belge ile belirtilmiştir.
  • İlk kez ulusal egemenlik temeline dayalı bir devlet düzeni öngörülmüştür.
  • Ümmetçi düşünce yerine, ulus düşüncesini savunmuştur.
  • Milli Mücadeleyi başlatan ilk resmi belgedir.
  • Türk İnkılâbının “ihtilal” safhasını başlatmıştır.
  • Mustafa Kemal’in resmi görevle yaptığı son çalışmadır

Amasya Genelgesi Ders Notu 22 Haziran 1919

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir